* ( فَمَا اسْتَيْسَرَ مِنَ الْهَدْيِ ) * - 195 كشف : مقصود آن است كسى كه از عمره محل مىشود و براى حجّ دوباره محرم مىشود بايد هدى و قربانى كند به آنچه ميسّر است از گوسفند يا گاو يا شتر . فخر : وقت قربانى پس از احرام است و مستحب است كه در روز عيد قربان باشد و اگر هماندم پس از احرام بكشد كافى است و ابو حنيفه گفته است بايد در روز عيد قربان كشته شود . * ( تِلْكَ عَشَرَةٌ كامِلَةٌ ) * - 195 مفسّرين : براى كلمه‌ى « كامِلَةٌ » دو جهت نوشته‌اند اوّل آنكه چون واو بمعنى « او » نيز استعمال مىشود به اين كلمه معيّن مىشود كه واو بمعنى مشهور است يعنى هفت روز و سه روز و اگر كلمه‌ى « كامله » نمىبود ممكن بود اشتباه شود كه و او بمعنى او باشد يعنى سه روز در حجّ و يا اگر خواستيد هفت روز بعد از بازگشت . جهت ديگر تأكيد است يعنى اين روزه در ده روز تكميل مىكند عبادت و حجّ آنكه قربانى ندارد . فخر از ابن عبّاس است : چون وارد مكّه شديم پيغمبر فرمود : هر كس با خود قربانى نياورده است نيّت حجّ خود را تبديل به عمره كند . پس طواف كرديم و ميان صفا و مروه سعى كرديم و از احرام محلّ شديم و لباس پوشيديم چون شب ترويه شد فرمود براى حجّ آماده شويد چون از اعمال حجّ فارغ شديم فرمود : اكنون قربانى كنيد و هر كس ندارد سه روز روزه بدارد و چون بآبادانى خود رسيد هفت روز ديگر روزه بدارد . * ( ذلِكَ لِمَنْ لَمْ يَكُنْ أَهْلُه حاضِرِي الْمَسْجِدِ الْحَرامِ ) * - 195 فخر : در مقصود از حاضرين مسجد الحرام اختلاف است عبد اللَّه عبّاس و مجاهد گفته اند : مقصود اهل حرم و آنهائى است كه در داخل حرم زندگى مىكنند . عدّه‌اى ديگر گفته‌اند : مقصود آنهائى است كه در داخل مكّه خانه دارند . شافعى گفته است : حاضرين آنهائى هستند كه منزلشان به اندازه سفر شرعى و فاصله‌ى قصر در نماز و خوردن روزه از